Tháng Giêng "Mùa hành hương"

Nếu xưa kia người ta cho "tháng giêng là tháng ăn chơi..."thì ngày nay dư hương những ngày tết kéo dài bằng sinh hoạt lễ hội, nên tháng giêng được coi là "mùa hành hương". - Mặc dù mỗi đình, chùa, di tích danh thắng, đều có ngày kỳ yên, lễ hội riêng. Những ngày đầu năm vẫn là dịp để người ta cầu tài, cầu phúc cho năm mới, đến tham quan một số điểm thấm đượm màu sắc văn hóa dân gian, ôn lại truyền thống đấu tranh cách mạng anh hùng của nhân dân ta.

Miếu Bà Chúa Xứ núi Sam

Dù lễ hội vía bà chỉ thực sự diễn ra vào ngày 25 tháng 4 âm lịch, nhưng từ những ngày đầu năm đã lác đác từng đoàn người hành hương đến núi Sam. Ðây là ngọn núi cao 284 mét, cách thị xã Châu Ðốc 5 cây số. Thời Ngọc Hầu Nguyễn Văn Thoại lãnh ấn đi khai hoang lập ấp vùng Thất Sơn đã đặt ngọn núi tên chữ "Học Lĩnh Sơn". Theo truyền thuyết, vào thế kỷ 19, người dân phát hiện đỉnh núi Sam, 1 tượng "Phật bà" dạng thần Visnu. Tin vào điềm lành, dân địa phương huy động tráng đinh chuyển tượng bà xuống núi, nhưng bất thành. Sau có dân làng được bà về ứng mộng "chỉ 9 thiếu nữ đồng trinh thỉnh, bà mới xuống núi". Quả nhiên 9 cô gái di dời bà nhẹ nhàng. Người ta muốn đưa tượng bà về làng, bỗng dưng tượng nặng lạ lùng, không cách gì lay chuyển. Ai cũng cho là bà muốn tọa tại đó nên người ta lập miếu thờ. Theo nguyện vọng tin hữu, dân chúng địa phương, năm 1972, miếu bà được xây dựng khang trang, bề thế theo đồ án thiết kế của kiến trúc sư Huỳnh Kim Mãng.
Lễ kỳ yên miếu bà Chúa Xứ được coi là "ngày tết" riêng của địa phương bởi không khí lễ hội rầm rộ, hàng đoàn rồng rắn khách thập phương đổ về tạo cảnh quang tưng bừng hiếm có. Trọng tâm lễ hội bắt đầu bằng nghi thức lệ tắm bà vào lúc nửa đêm 23 rạng 24 âm lịch. Nửa đêm 25 là lễ túc yết do ban nghi lễ đọc văn tế nói lên công đức bà tế độ dân lành. Hết phần túc yết là lễ xây chầu tại võ ca, đối diện chánh điện. Lễ xây chầu nói nôm na là hát bội (hoặc cải lương Hồ Quảng) cho bà, và công chúng xem. Ðến 4 giờ sáng ngày 27 cử hành lễ chánh tế, cầu quốc thái dân an, và đến chiều ngày 27 cử hành lễ chánh tế, cầu quốc thái dân an, và đến chiều ngày là 27 là kết thúc lễ hội. Ngoài cảnh quang và không khí lễ hội, miếu bà Chúa Xứ núi Sam còn thu hút khách du lịch với cụm di tích danh thắng Bộ Văn hóa xếp hạng, như lăng Thoại Ngọc Hầu, đền thờ Nguyễn Hữu Cảnh, Tây An Cổ Tự, Chùa Hang.

Châu Thới Sơn Tự: Một di tích anh hùng

Châu Thới Sơn Tự được dựng từ năm 1662 trên nền cũ của một thảo am. Lúc bấy giờ sư Khánh Long - người lập chùa - đặt tên "Hội Sơn Tự". Sau vài đời trụ trì đổi thành Châu Thới Sơn Tự như ngày nay. Chùa tọa lạc trên đỉnh núi Châu Thới, thuộc xã Bình An, huyện Thuận An (Bình Dương). Ðây là điểm lành hương rất thuận tiện, gần trục lộ giao thông giữa Biên Hòa, Thủ Dầu Một, và TP. Hồ chí Minh.
Núi cao gần 90 mét, có 90 bậc thang để lên chùa, nằm ẩn giữa những tàng cổ thụ xanh mát. Quanh núi là những hồ sen, súng, và đồng ruộng bao la, lộng gió. Dù xây dựng với phương tiện, vật liệu liện đại, chùa vẫn giữ được kiến trúc cổ kính, hài hòa phù lợp cảnh quang u nhã, thoát phàm. Quả vậy, giữa thinh không tịch mịch, độ cao, làn gió trong lành, và âm hưởng ngân nga tiếng đại hồng chung vang vọng, người ta thấy hồn lâng lâng, trút bỏ mọi phiền não kiếp nhân sinh.
Ngoài phong cảnh hữu tình, giá trị mỹ thuật, và hiện vật cổ quý giá, chùa còn là di tích anh hùng, nơi từng lưu dấu nhà cách mạng lão thành - luật sư Huỳnh Tấn Phát, cơ sở nuôi chứa cán bộ hoạt động bí mật qua các thời kỳ kháng chiến. Ngoài là điểm tiếp tế lương thực cho bộ đội Cụ Hồ (chi đội 10 Biên Hòa) chùa còn hiến cả đại hồng chung cho công binh xưởng cách mạng chế tạo vũ khí chống giặc.

... văn chung thinh. phiền não khinh...
trí huệ tưởng, bồ đề sinh...

Qua những giây phút trầm mặc, tẩy trần với khói hương thoang thoảng mùi trầm, tiếng chim muông ríu rít bên tai, trước khi trở về bạn có thể ghé qua chùa Tam Bảo độ ngọ bữa cơm chay đạm bạc, hay thả hồn lênh đênh theo mái chèo trên làn nước xanh biếc hồ Bình An. Nếu còn hứng thú bạn có thể xắn quần lội suối LỒ Ồ... là những điểm hành hương, tham quan du lịch trên địa bàn xã Bình An thuộc vùng đất Bình Dương 300 năm thơ mộng.

Ðình Phong Phú: Nôi Cách Mạng Vùng "Bưng 6 xã"

Ðình Phong Phú được dựng lên cách nay khoảng 150 năm để tưởng nhớ công lao vị thành hoàng - người khai khẩn vùng Phong Phú hoang vu xưa kia. Nằm trong mặt bằng 4 màu cây xanh, bóng mát, đình thuộc địa bàn ấp Phong Phú, phường Hiệp Phú (Q.9 TP.HCM). Qua nhiều lần trùng tu, tôn tạo đình hiện nay có khuôn viên khoảng nửa mẫu với quần thể miếu thờ ngựa thần, cọp linh, miếu quan công. Trung tâm sân đình là hồ cá cảnh, với non bộ. Sau hồ cá là võ ca đối diện chánh điện, bên cạnh là nhà truyền thống hội trường. Phía sau là hậu liều và hầm bí mật. Bước qua hàng cột chạm khắc long phụng chầu ngoài chánh điện, trên bệ thờ là tượng ông mắt sáng quắc, uy nghi. Dưới bệ thờ là hầm bí mật - nơi từng là chiếc nôi bao bọc Huyện ủy Thủ Ðức, cán bộ lãnh đạo; lực lượng cách mạng võ trang "vùng bưng 6 xã" trong 2 thời kỳ kháng chiến. Sau đình có một hầm bí mật và địa đạo, do Năm Lý - anh hùng Nguyễn Văn Bá - kiến tạo năm 1959. Tại đây đã cho ra đời kế hoạch tập kích vào lực lượng Mỹ tại khách sạn Victoria năm 1966, chiếm đài phát thanh Sài Gòn trong chiến dịch Mậu Thân (1968) gây kinh hoàng cho địch, tạo tiếng vang khắp nơi.
Trước khi rời vùng đất địa linh nhân kiệt này. Bước qua cổng đình, khách như còn thấy lẫn khuất đâu đây anh linh bao con người anh hùng bỏ mình vì tự do dân tộc. Tại cổng đình, tháng 11 năm 1947, thực dân Pháp từng hành quyết tập thể 44 đồng bào đoàn thể, thanh niên, phụ nữ, nông dân Phpng Phú kiên cường quyết không đầu hàng giặc.
Với thành tích đóng góp to lớn vào sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, ngày 7-7-1993 Bộ VHTT công nhận Ðình Phong Phú là di tíci lịch sử văn hoá dân tộc. Hàng năm vào trung tuần tháng 11 (âm lịch) là lệ "vía đức ông" cũng là dịp khách thập phương hội về chiêm bái, và ôn lại truyền thống hào hùng viết nên trang sử vẻ vang cho dân tộc ta.

Nam thiên nhất trụ: Chùa Một Cột sừng sững giữa trời Nam

Người ta từng biết Chùa Một Cột tại kinh thành Thăng Long, xây du65ng vào triều Lý Nhân Tông (thế kỷ XI), dù chưa một lần đặt chân đến, qua sử sách, không người Việt nào không biết đến ngôi chùa nổi danh - chứng tích lịch sử - niềm tự hào của người dân Hà Nội. Xuất phát từ lòng ngưỡng vọng này, năm 1958 hòa thượng Thích Trí Dũng- một người con đất Bắc - bắt tay xây dựng một bản sao ngôi chùa Một Cột ở phương Nam. Ngôi chùa Một Cột thứ 2 này tọa lạc trong một khuôn viên hơn 1000m2, trên đường Nguyễn Du, cách Quận Thủ Ðức (TP.HCM) khoảng 2 km. Ngoài mô hình chùa Một Cột giữa ao sen như chùa Một Cột Hà Nội. Nơi đây còn có hồ cá với non bộ, các Phật đài Quan âm Bồ Tát, Di Lạc Bồ Tát, Tam Tạng, chánh điện thờ Phật Tổ, dược phòng bắt mạch hốt thuốc cho dân, các bảo tháp... Ðặc biệt chùa có nhiều cây bồ đề được chính các cao tăng từ Ấn Ðộ mang qua trồng. Dọc các lối đi lại lót gạch sạch sẽ là từng hàng sứ trắng ngát hương; dăm tàng liễu rủ soi bóng dưới mặt hồ. Dưới hồ sen vô vàn cá lý ngư vàng óng, lượn lờ quanh những chú tai tượng đen đúa, và hàng đàn đủ chủng loại rùa, ba ba... Ðây đó những khóm trúc vàng bên bãi cỏ xanh non, mượt mà như thảm nhung là hình ảnh đẹp, thơ, không du khách nào chẳng muốn ghi lại vài kiểu ảnh cho "bộ sưu tập Nam Thiên Nhất Trụ Tự".
Trong chiến dịch Mậu Thân (1968) nhang án giữa chánh điện Nam Thiên Nhất Trụ Tự từng là nơi ẩn giấu 11 chiến sĩ giải phóng quân. Trong số này có các anh hùng quân đội nhân dân - đại tá Nguyễn Văn Tăng, Nguyễn Thái Bá, và nhiều chiến sĩ biệt động thành Sài Gòn. Nam Thiên Nhất Trụ Tự - Chùa Một Cột giữa trời Nam - niềm ao ước của người dân phương Nam đã thành hiện thực. Chiêm ngưỡng ngôi chùa lịch sử, nên thơ, người ta không quên công lao hòa thượng Thích Trí Dũng - người lập chùa - từng vào tù ra khám vì chính quyền Ngô Ðình Diệm nghi "tư tưởng ######", lập Chùa Một Cột để "vọng tưởng đất Bắc". Chính khí thế bất khuất, không chùn bước trước mọi áp lực của kẻ thù, Chùa Một Cột xứng đáng là di tích văn hóa lịch sử độc đáo duy nhất ở phương Nam.

(Theo tạp chí Nông thôn mới)